Güneş Tutulması, Tavşan ve Dağ: Alegoriden Stratejiye
Cengiz GENÇ araştırmacı yazar
Kozmik Bir Uyarı: Güneş Tutulmasının Anlamı
Güneş tutulmaları, tarih boyunca milletler için yalnızca gökbilimsel bir hadise değil, aynı zamanda toplumsal uyanış çağrısı olmuştur [1]. Antik çağlardan Osmanlı kroniklerine kadar tutulmalar, milletin içine düştüğü karanlık dönemlere işaret sayılmıştır [2]. 22 Eylül 2025’te gerçekleşen tutulma da benzer bir sembolik hatırlatmadır: Türkiye, hem içeride hem dışarıda çok yönlü kuşatmalarla karşı karşıyadır.
Tavşan Dağa Küsmüş, Dağın Haberi Olmamış
Anadolu irfanında sıkça kullanılan bu deyim, güç dengesini ve algı farklılığını anlatır [3]. Dağ, büyüklüğü ve köklülüğüyle Türkiye’nin devlet aklını temsil ederken; tavşan, terör örgütleri ve onların arkasındaki küçük ama kurnaz aktörleri temsil etmektedir. Tavşanın dağa küsmesi, dağ için kayıp değildir. Ancak dağın gölgesi tavşanın üzerine düştüğünde, tavşan bütün varlığını gölgede hisseder. Bugün Türkiye’nin terörle mücadelesinde de tablo budur: küçük ama görünür tehditler, büyük ve köklü devlete karşı gücünü sınamaktadır [4].
Tavşana Kaç, Tazıya Tut: İkili Siyaset ve Çifte Standart
Uluslararası sistemin terörle mücadelede Türkiye’ye yaklaşımı çoğu zaman “tavşana kaç, tazıya tut” siyasetinden ibarettir [5]. Yani bir yandan terör örgütlerine alan açılırken, öte yandan Türkiye’ye “sen de teröre karşı çık” denilmektedir. ABD’nin, bazı Avrupa ülkelerinin ve bölgedeki aktörlerin bu çifte standardı, güneş tutulmasının karanlığına benzer: hakikati örter ama hakikat yok olmaz [6].
Alegoriden Stratejiye: Türkiye’nin Çıkış Yolu
Bu noktada tutulma, tavşan ve tazı hikâyesi Türkiye’ye üç mesaj vermektedir:
1. Karanlık geçicidir. Tutulma biter, güneş yeniden parlar. Türkiye’nin terörle mücadelesi de kalıcı irade ile başarıya ulaşacaktır [7].
2. Dağın gölgesi güçlüdür. Türkiye’nin devlet aklı, stratejik sabrı ve askeri gücü tavşanı gölgede bırakmaktadır [8].
3. Çifte standardı reddetmek. Uluslararası siyasette tavşana kaç, tazıya tut oyununu bozacak olan, Türkiye’nin kendi bağımsız ve kararlı duruşudur [9].
Sonuç
Güneş tutulması, bir astronomik gerçek olmanın ötesinde bir semboldür: Milletlerin önünde geçici gölgeler olsa da, kalıcı olan hakikat güneşidir. Tavşan dağa küsebilir, dağın haberi olmaz; ama dağ gölgesini çektiğinde tavşan kaybolur. Türkiye, terör karşısında dağ gibi dimdik durdukça, tutulmalar geçecek, güneş yeniden aydınlatacaktır.
⸻
Kaynakça
[1] Stephenson, F.R., Historical Eclipses and Earth’s Rotation, Cambridge Univ. Press, 1997.
[2] İnalcık, H., Osmanlı İmparatorluğu Klasik Çağ, İstanbul, 2003.
[3] Pala, İ., Ansiklopedik Deyimler Sözlüğü, İstanbul, 2014.
[4] Gunter, M., The Kurds and the Middle East, Lexington Books, 2018.
[5] Barkey, H., Turkey’s Kurdish Question, Rowman & Littlefield, 1998.
[6] Chomsky, N., Power and Terror, Seven Stories Press, 2003.
[7] TSK Genelkurmay Başkanlığı, Terörle Mücadele Raporları, Ankara, 2022.
[8] Duran, B., “Türkiye’nin Terörle Mücadelesi ve Devlet Aklı,” SETA Analiz, 2021.
[9] Öniş, Z., “Turkey and the West: Discourses of Conflict and Cooperation,” Turkish Studies, 2020.
