Not: Sunumda yer verilen veri, görüş ve değerlendirmeler, hiçbir kişi, kurum veya kuruluşa herhangi bir taahhüt içermemekte olup sadece bilgi amaçlıdır.
EKONOMİK GÖRÜNÜM
Son Güncelleme Tarihi: 04.06.2025
Mayıs 2025
2
İÇİNDEKİLER
A- MAKROEKONOMİK GELİŞMELER 3
B- MAKROEKONOMİK GÖRÜNÜM 20
C- İÇ TİCARET GELİŞMELERİ 31
D- DIŞ TİCARETTE GELİŞMELER 38
1) MAL TİCARETİ 39
2) ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ 52
E- YATIRIM ORTAMI 65
F- SERBEST BÖLGELER 71
G- İKİLİ, BÖLGESEL, ÇOKLU ve ÇOK TARAFLI TİCARET 78
2023 yılında dünyada üretim ve ticarette zayıf bir seyir izlenmektedir.
A- MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
4
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
Temel Ekonomik Göstergeler
2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024
GSYH Artışı, Zincirlenmiş Hacim Endeksi , % 6,1 3,3 7,5 3,0 0,8 1,9 11,4 5,5 5,1 3,2
GSYH, Cari Fiyatlarla, Milyar TL 2.351 2.627 3.134 3.761 4.318 5.049 7.256 15.012 26.546 43.411
GSYH, Cari Fiyatlarla, Milyar $ 867 869 859 798 760 717 808 906 1.130 1.322
Nüfus, Bin Kişi 78.218 79.278 80.313 81.407 82.579 83.385 84.147 85.280 85.326 85.665
Kişi Başına GSYH, Cari Fiyatlarla, $ 11.085 10.964 10.696 9.799 9.208 8.600 9.601 10.659 13.243 15.463
İhracat (GTS, F.O.B.), Milyon $ 151,0 149,2 164,5 177,2 180,8 169,6 225,2 254,2 255,6 261,8
İhracat (GTS)/GSYH,% 17,4 17,2 19,1 22,2 23,8 23,7 27,9 28,1 22,6 19,8
İthalat (GTS, C.I.F.), Milyon $ 213,6 202,2 238,7 231,2 210,3 219,5 271,4 363,7 362,0 344,0
İthalat (GTS)/GSYH, % 24,6 23,3 27,8 29,0 27,7 30,6 33,6 40,2 32,0 26,0
İhracatın İthalatı Karşılama Oranı (%, GTS) 70,7 73,8 68,9 76,6 86,0 77,3 83,0 69,9 70,6 76,1
Seyahat Gelirleri, Milyar $ 33,2 23,8 28,1 32,1 38,8 14,3 28,1 45,8 50,1 56,3
Doğrudan Yabancı Yatırımlar (Giriş), Milyar $ 19,3 13,8 11,2 12,5 9,5 7,5 12,7 13,8 10,7 11,3
Cari İşlemler Dengesi (Milyar $) -21,4 -22,2 -35,1 -14,6 15,0 -31,0 -6,2 -46,3 -39,9 -10,1
Cari İşlemler Dengesi/GSYH, % -2,5 -2,6 -4,1 -1,8 2,0 -4,3 -0,8 -5,1 -3,6 -0,8
İşgücüne Katılma Oranı, % 51,3 52,0 52,8 53,2 53,0 49,3 51,4 53,1 53,3 54,2
İşsizlik Oranı, % 10,3 10,9 10,9 11,0 13,7 13,2 12,0 10,5 9,4 8,7
İstihdam Oranı, % 46,0 46,3 47,1 47,4 45,7 42,8 45,2 47,5 48,4 49,5
TÜFE, (On iki aylık ortalamalara göre değişim) (%) 7,67 7,78 11,14 16,33 15,18 12,28 19,60 72,31 53,86 58,51
TÜFE (%) 8,81 8,53 11,92 20,30 11,84 14,60 36,08 64,27 64,77 44,38
ÜFE, (On iki aylık ortalamalara göre değişim) (%) 5,28 4,30 15,82 27,01 17,56 12,18 43,86 128,47 49,93 41,10
ÜFE (%) 5,71 9,94 15,47 33,64 7,36 25,15 79,89 97,72 44,22 28,52
Kaynak: TÜİK, TCMB
5
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
Kişi Başına Düşen GSYH
▪ Kişi başına düşen Gayri Safi Yurt İçi Hasıla
(GSYH), 2024 yılında 15.463 dolara
yükselerek 2002 yılı seviyesinin 4,3 katına
ulaşmıştır.
▪ Satın Alma Gücü Paritesi’ne (SGP) göre,
2023’te kişi başına düşen GSYH 42.561
dolar olmuştur.
Kaynak: TÜİK
Kişi Başına Düşen GSYH, ABD Doları
42.561
15.463
0
2.000
4.000
6.000
8.000
10.000
12.000
14.000
16.000
18.000
0
5.000
10.000
15.000
20.000
25.000
30.000
35.000
40.000
45.000
Kişi Başı GSYH (SGP) Kişi Başı GSYH (Nominal, Sağ Eksen)
6
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
Dünya’nın En Büyük 20 Ekonomisi
▪ Türkiye, Satın Alma Gücü Paritesi’ne (SGP)
göre GSYH sıralamasında, 2024 yılı
itibarıyla dünyanın 12’nci, Avrupa’nın
5’inci büyük ekonomisidir.
Kaynak: IMF
Dünya’nın En Büyük 20 Ekonomisi (Satın Alma Gücü Paritesi, GSYH)
3.464
–
5.000
10.000
15.000
20.000
25.000
30.000
35.000
40.000
7
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
G20 Ülkelerinin GSYH Değişimleri
▪ Türkiye ekonomisi 2025 yılının birinci
çeyreğinde %2,0 oranında büyümüştür.
Kaynak: S&P Global, EIU, Eurostat, ABD BEA, Avustralya İstatistik Bürosu
Verisi Açıklanan G20 Ülkelerinin GSYH Değişimleri (%) (2025 Ç1)
7,4
5,4
4,9
3,9
2,9 2,8 2,7
2,3 2,1 2,0 2,0 2,0
1,7
1,4 1,3 1,2
0,8 0,8 0,7 0,6
0,0
-0,1
8
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
Dönemler İtibarıyla GSYH Büyümesi
▪ Türkiye ekonomisi 2025 yılının birinci
çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine
göre %2,0 oranında büyümüştür.
▪ Türkiye ekonomisi 2024 yılında 2023 yılına
kıyasla %3,2 oranında büyümüştür.
▪ Türkiye ekonomisi 2003-2024 döneminde
ise yıllık ortalama %5,3 oranında
büyümüştür.
Kaynak: TÜİK
Dönemler İtibarıyla GSYH Büyüme Oranları (%)
Yıllık Artışlar
5,8
9,89,0
6,9
5,0
0,8
-4,8
8,4
11,2
4,8
8,5
4,9
6,1
3,3
7,5
3,0
0,8
1,9
11,4
5,55,1
3,2
4,3
-10,4
6,46,3
7,5
22,3
8,0
9,7
7,87,6
4,13,3
4,54,6
6,5
4,65,3
2,52,1
3,0
2,0
-15,0
-10,0
-5,0
0,0
5,0
10,0
15,0
20,0
25,0
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2020-I
2020-II
2020-III
2020-IV
2021-I
2021-II
2021-III
2021-IV
2022-I
2022-II
2022-III
2022-IV
2023-I
2023-II
2023-III
2023-IV
2024-I
2024-II
2024-III
2024-IV
2025-I
9
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
Sanayi Üretimi
Kaynak: TCMB
İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı (%)
Kaynak: TÜİK , *Mevsim ve Takvim Etkisinden Arındırılmış Endeks (2021=100)
Sanayi Üretim Endeksi*
▪ 2025 yılı Mayıs ayında, İmalat Sanayi Kapasite
Kullanım Oranı (KKO) yıllık bazda 1,3 puan azalış,
aylık bazda ise 0,7 puan artışla %75,0 seviyesinde
gerçekleşmiştir.
▪ 2025 yılı Mart ayında mevsim ve takvim
etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi’nde
bir önceki aya göre %3,4 oranında artış, takvim
etkisinden arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi’nde
ise bir önceki yılın aynı ayına göre %1,9 oranında
artış gerçekleşmiştir.
75,0
60,0
65,0
70,0
75,0
80,0
85,0
111,5
40,0
50,0
60,0
70,0
80,0
90,0
100,0
110,0
120,0
10
*Endekslerin 50 değerinin üzerinde olması iyileşmeye işaret ederken 50’nin altında
olması kötüleşmeyi ifade etmektedir.
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
İmalat PMI ve Yeni İhracat Siparişleri Endeksleri
Kaynak: İSO, S&P Global
Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI)*
Kaynak: İSO, S&P Global
Yeni İhracat Siparişleri Endeksi*
▪ İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat Satın
Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), 2025 yılı Mayıs
ayında 47,2 olarak gerçekleşmiştir.
▪ Yeni İhracat Siparişleri Endeksi 2025 yılı Mayıs
ayında 47,7 olarak gerçekleşmiştir. 47,7
10,0
15,0
20,0
25,0
30,0
35,0
40,0
45,0
50,0
55,0
60,0
47,2
30,0
35,0
40,0
45,0
50,0
55,0
60,0
11
Kaynak: İSO, S&P Global
Yeni İhracat Siparişleri Endeksi, Mayıs 2025
Kaynak: İSO, S&P Global
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
İmalat PMI ve Yeni İhracat Siparişleri Endeksleri
İmalat Sanayi Satın Alma Yöneticileri Endeksi (PMI), Mayıs 2025
47,7
0,0
10,0
20,0
30,0
40,0
50,0
60,0
47,2
0,0
10,0
20,0
30,0
40,0
50,0
60,0
70,0
12
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
Yıllık Enflasyon
▪ 2025 yılı Mayıs ayında, bir önceki yılın aynı
ayına göre TÜFE’de %35,41, Yİ-ÜFE’de ise
%23,13 oranında artış gerçekleşmiştir.
Kaynak: TÜİK
Enflasyondaki Gelişmeler
35,41
23,13
0,0
20,0
40,0
60,0
80,0
100,0
120,0
140,0
160,0
%
TÜFE ÜFE
13
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
İşgücü Piyasası
▪ Mevsim etkisinden arındırılmış işsizlik
oranı 2025 yılı Nisan ayında %8,6
seviyesinde gerçekleşmiştir.
▪ İstihdam edilenlerin sayısı 2025 yılı Nisan
ayında 316 bin azalışla 32 milyon 359 bin,
istihdam oranı ise 0,5 puanlık düşüşle
%48,8 olmuştur.
▪ 2025 yılı Nisan ayında, mevsim etkisinden
arındırılmış işsizlik oranı ABD’de %4,2,
Avro Bölgesi’nde %6,2, Almanya’da %3,6,
Fransa’da %7,1 ve İtalya’da %5,9
düzeyinde gerçekleşmiştir.
Kaynak: TÜİK
Not: Mevsim Etkisinden Arındırılmış Veriler
İşgücü Piyasasındaki Gelişmeler (Bin Kişi)
0,0
2,0
4,0
6,0
8,0
10,0
12,0
14,0
16,0
18.000
20.000
22.000
24.000
26.000
28.000
30.000
32.000
34.000
36.000
38.000
İş Gücü İstihdam (Bin Kişi) İşsizlik Oranı (Sağ Eksen %)
14
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
Merkezi Yönetim Bütçesi
Kaynak: T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı
Merkezi Yönetim Bütçe Gerçekleşmeleri (Milyar TL)
Kaynak: T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı
Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi (Milyar TL)
▪ 2025 yılı Mart ayında merkezi yönetim bütçe
giderleri 1.027,7 milyar TL, bütçe gelirleri 766,3
milyar TL ve bütçe açığı 261,5 milyar TL olarak
gerçekleşmiştir.
▪ 2025 yılının birinci çeyreğinde merkezi yönetim
bütçe giderleri 3.117,6 milyar TL, bütçe gelirleri
2.406,8 milyar TL ve bütçe açığı 710,8 milyar TL
olarak gerçekleşmiştir.
0,0
500,0
1000,0
1500,0
2000,0
2500,0
3000,0
3500,0
4000,0
Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1
2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025
Bütçe Gelirleri Bütçe Giderleri
-1200,0
-1000,0
-800,0
-600,0
-400,0
-200,0
0,0
200,0
Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1
2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025
15
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi
▪ Türkiye’nin Merkezi Yönetim Bütçe
Dengesinin GSYH’ye oranı 2024 yılında
%-4,9 seviyesinde gerçekleşmiştir.
Kaynak: T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Eurostat
Merkezi Yönetim Bütçe Dengesi / GSYH, (%) 2024
-6,6
-5,8
-4,9
-4,7
-4,5
-4,4
-3,4
-3,2
-3,2
-3,1
-2,8
-1,5
-0,9
0,7
1,3
4,5
-8 -6 -4 -2 0 2 4 6
Polonya
Fransa
Türkiye
Avusturya
Belçika
Finlandiya
İtalya
Avrupa Birliği
İspanya
Avro Bölgesi
Almanya
İsveç
Hollanda
Portekiz
Yunanistan
Danimarka
16
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
AB Tanımlı Genel Devlet Borç Stoku / GSYH
▪ Türkiye’nin AB tanımlı Genel Devlet Borç
Stokunun GSYH’ye oranı 2024 yılında,
Maastricht kriteri olan %60’ın oldukça
altında, %24,7 olarak gerçekleşmiştir.
Kaynak: T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı, Eurostat
AB Tanımlı Genel Devlet Borç Stoku / GSYH, (%) 2024
153,6
135,3
113,0
104,7
101,8
94,9
87,4
82,1
81,8
81,0
73,5
62,5
55,3
43,3
40,9
33,5
31,1
24,7
0,0 20,0 40,0 60,0 80,0 100,0 120,0 140,0 160,0 180,0
Yunanistan
İtalya
Fransa
Belçika
İspanya
Portekiz
Avro bölgesi
Finlandiya
Avusturya
Avrupa Birliği
Macaristan
Almanya
Polonya
Hollanda
İrlanda
İsveç
Danimarka
Türkiye
17
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
Ödemeler Dengesi İstatistikleri
▪ 2024 yılı Mart ayında 4,12 milyar dolar
açık veren cari işlemler dengesi, 2025 yılı
Mart ayında 4,1 milyar dolar açık
vermiştir.
Kaynak: TCMB
Ödemeler Dengesi
Milyon Dolar Mart Ocak-Mart
2024 2025 Fark 2024 2025 Fark
I- CARİ İŞLEMLER HESABI -4.123 -4.087 36 -9.731 -12.279 -2.548
A. DIŞ TİCARET DENGESİ -5.038 -4.840 198 -14.090 -15.865 -1.775
B. HİZMETLER DENGESİ 2.749 2.672 -77 8.231 8.022 -209
C. BİRİNCİL GELİR DENGESİ -1.628 -1.900 -272 -3.386 -4.276 -890
D. İKİNCİL GELİR DENGESİ -206 -19 187 -486 -160 326
II- SERMAYE HESABI -13 5 18 1 20 19
III- FİNANS HESAPLARI -11.331 -8.019 3.312 -17.470 -18.947 -1.477
Doğrudan Yatırımlar 189 -338 -527 -379 -829 -450
Net Varlık Edinimi 563 688 125 1.194 2.148 954
Net Yükümlülük Oluşumu 374 1.026 652 178 2.977 2.799
Sermaye 220 375 806 1.573 1.707 1.404
Yatırım 623 441 -182 857 1.799 942
Tasfiye 403 66 -337 1.281 92 -1.189
Diğer Sermaye (Net) -82 502 584 424 855 431
Gayrimenkul (Net) 236 149 -87 -80 415 495
Portföy Yatırımları 1.550 3.551 2.001 796 -1.446 -2.242
Diğer Yatırımlar -2.789 3.894 6.683 47 -5.077 -5.124
Rezerv Varlıklar -10.281 -15.126 -4.845 -22.718 -11.595 11.123
IV- NET HATA NOKSAN -7.195 -3.937 3.258 -7.740 -6.688 1.052
18
* Ticaret Hacim Endeksinde (2021=100) mevsim etkisinden arındırılmış veriler kullanılmakta ve artışlar yıllık bazda hesaplanmaktadır.
Kaynak: Hollanda Ekonomik Politika Analizi Bürosu (CPB)
İthalat Hacmi Değişimi* (6 Aylık Hareketli Ortalama)
Kaynak: Hollanda Ekonomik Politika Analizi Bürosu (CPB)
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
Küresel Ticaret Hacim Endekslerindeki Gelişmeler
İhracat Hacmi Değişimi* (6 Aylık Hareketli Ortalama)
-20,0
-15,0
-10,0
-5,0
0,0
5,0
10,0
15,0
20,0
%
Gelişmiş ekonomiler Avro Bölgesi Gelişmekte olan ekonomiler
-20,0
-15,0
-10,0
-5,0
0,0
5,0
10,0
15,0
20,0
25,0
%
Gelişmiş ekonomiler Avro Bölgesi Gelişmekte olan ekonomiler
19
MAKROEKONOMİK GELİŞMELER
Küresel Sanayi Üretim Endekslerindeki Gelişmeler
▪ 2025 yılı Mart ayı itibarıyla, gelişmiş
ekonomilerde sanayi üretiminde Şubat
ayında başlayan genişleme hız kazanmış,
Avro Bölgesi’nde ise daralma durma
noktasına yaklaşmıştır. Diğer taraftan,
gelişmekte olan ekonomilerde sanayi
üretimindeki genişleme hız kazanmaya
devam etmiştir.
Kaynak: Hollanda Ekonomik Politika Analiz Bürosu (CPB)
Sanayi Üretim Endeksindeki Aylık Değişimler* (6 Aylık Hareketli Ort.)
*Sanayi Üretim Endeksinde (2021=100) mevsim etkisinden arındırılmış
veriler kullanılmakta ve değişimler yıllık bazda hesaplanmaktadır.
-20,0
-15,0
-10,0
-5,0
0,0
5,0
10,0
15,0
20,0
%
Sanayi Üretim Endeksindeki Aylık Değişimler (6 Aylık Hareketli Ortalama)
B- MAKROEKONOMİK GÖRÜNÜM
21
Program; On İkinci Kalkınma Planı’nın (2024-2028) genel çerçevesiyle uyumlu olarak makroekonomik ve finansal istikrarı
güçlendirmeyi, yüksek katma değerli üretimi teşvik etmeyi, yeşil ve dijital dönüşüm odağıyla verimlilik ve ihracat artışı
yoluyla büyümeyi ve cari işlemler dengesinde kalıcı iyileşme sağlamayı, enflasyonu orta vadede tek haneye düşürmeyi, iş
ve yatırım ortamını iyileştirmeyi ve afetlerle etkin mücadele ederken mali disiplinin korunmasını esas alan politika zeminini
tesis etmeyi amaçlamaktadır.
MAKROEKONOMİK GÖRÜNÜM
Orta Vadeli Program(2025-2027) Hedefleri
2023 2024 (GT) 2025 (P) 2026 (P) 2027 (P)
GSYH (Milyar TL, Cari Fiyatlarla) 26.546 44.218 61.540 72.915 83.132
Kişi Başına Milli Gelir ($) 13.243 15.551 17.028 18.990 20.420
GSYH Reel Büyümesi (%) 5,1 3,5 4,0 4,5 5,0
İşsizlik Oranı (%) 9,4 9,3 9,6 9,2 8,8
Seyahat Gelirleri (Milyar $) 49,5 53,0 56,1 61,5 66,4
Cari İşlemler Dengesi (Milyar $) -40,5 -22,0 -28,6 -25,6 -22,6
Cari İşlemler Dengesi / GSYH (%) -3,6 -1,7 -2,0 -1,6 -1,3
Kaynak: T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı GT: Gerçekleşme Tahmini, P: Program
22
MAKROEKONOMİK GÖRÜNÜM
Orta Vadeli Program (2025-2027) Mal Ticareti Hedefleri
2023 2024 (GT) 2025 (P) 2026 (P) 2027 (P)
İhracat (Milyar $) (GTS) 255,6 264,0 279,6 296,1 319,6
İthalat (Milyar $) (GTS) 362,0 345,0 369,0 390,6 417,5
Dış Ticaret Dengesi (GTS, Milyar Dolar) -106,3 -81,0 -89,4 -94,6 -97,9
Dış Ticaret Hacmi (GTS)/GSYH (%) 54,7 45,8 44,3 41,8 41,6
İhracat/İthalat (%) 70,6 76,5 75,8 75,8 76,6
Kaynak: T.C. Hazine ve Maliye Bakanlığı GT: Gerçekleşme Tahmini, P: Program
23
MAKROEKONOMİK GÖRÜNÜM
İhracat Ana Planı Hedefleri
YEŞİL VE DİJİTAL DÖNÜŞÜM
TEKNOLOJİ ODAKLI YENİ NESİL
SERBEST BÖLGE
İHRACATIN FİNANSMANI
İHRACAT DESTEKLERİNE YENİ
YAKLAŞIMLAR
KATMA DEĞER
–
REKABET GÜCÜ
PAZAR ÇEŞİTLİLİĞİ
YENİ İHRACATÇI
ÜRETİCİ
–
İHRACATÇI FİRMALARIN
KORUNMASI
TİCARETİN KOLAYLAŞTIRILMASI
REKABETÇİ HİZMET SEKTÖRLERİ
SÜRDÜRÜLEBİLİR
İHRACAT ARTIŞI
24
MAKROEKONOMİK GÖRÜNÜM
İhracat Ana Planı Politika Araçları
Dijitalleşme ve
Ticaret Kolaylıkları
Dijital Gümrükler
İhracatçılar İçin
Kullanıcı Dostu
Dijital Uygulamalar
Ticaret Diplomasisi
Araçları
Ticaret Politikası
Önlemleri
Kolay İhracat
Platformu (KİP)
E-Kolay İhracat
Platformu (E-Kip)
Ticaret Diplomasisi
ve Yeni İhracatçılar
Müşavire Danışın
Teknoloji Odaklı Yeni
Nesil Serbest Bölgeler
Finansman Desteği
Enerji Desteği
Kira Desteği
İstihdam Desteği
İhracatın Finansmanı
(Eximbank Ürünleri)
Uzun Vadeli
Finansman
Kur Riskine Karşı
Yeni Ürünler
Kadın ve Genç
Girişimcilere Özel
Kredi Programı
Mevsimsel Kredi
Destek Programı
İhracat Akademisi
25
UZAK ÜLKELER STRATEJİSİ
Neden Uzak Ülkeler?
▪ Türkiye’nin toplam ihracatının yaklaşık üçte ikisi Türkiye’yegörece yakın ülkelere gerçekleştirilmektedir.
▪ Türkiye’nin ortalama ihracat mesafesi dünya ortalamasının altında kalmaktadır.
▪ Stratejiyle, dünya nüfusunun %62’sini, küresel GSYH’nin %64’ünü temsil eden 18 ülkeye 2018-2020
ortalaması yaklaşık 20 milyar dolar olan mal ihracatımızın 2028 yılında 50 milyar dolara ulaşması ve bu
ülkelerin ithalatındaki payımızın %1 seviyesine yükseltilmesi hedeflenmektedir.
▪ Uzak Ülkeler Stratejisi aşağıdaki stratejik dokümanlarla uyum arz etmektedir.
▪ 12. Kalkınma Planı (2024-2028),
▪ İhracat Ana Planı,
▪ Orta Vadeli Program (2025-2027),
▪ Cumhurbaşkanlığı Yıllık Programı,
▪ Bakanlığımızın Stratejik Planı
Türkiye’nin dünya ticaretindeki payını arttırmak
Ülkemize coğrafi olarak uzak, yüksek gelire sahip
büyük pazarlardan ülkemizin potansiyelinin altında
pay aldığı anlaşılmaktadır.
İhracat yapılan pazarları çeşitlendirmek
İhracatçılarımızın coğrafi olarak uzak büyük
pazarlara yönelmesi ihracat pazarlarımızın
çeşitlenmesine önemli bir katkı
sağlayacaktır.
İhracatçılara yol gösterilmesi
Ülkemiz ihracatının menzilinin 4.744 km'lik dünya
ortalamasına yükseltilmesi ve büyük uzak
pazarlardaki payının artırılması için bir strateji
belgesi oluşturulmuştur.
26
UZAK ÜLKELER STRATEJİSİ
Hedef Ülkeler
ABD
Kanada
Meksika
Brezilya
Şili
Çin Japonya
Güney Kore
Pakistan
Hindistan
Endonezya
Malezya
Tayland
FilipinlerVietnam
Güney Afrika
Nijerya
Avustralya
27
Damping ve Sübvansiyona Karşı Önlem
63 ürün grubunda 129 önlem
Gözetim Uygulaması
155 ürün grubu
Korunma Önlemi
7 üründe tüm ülkeler, 3 üründe ülke
spesifik olmak üzere toplam 10 adet
Önlemin Etkisiz Kılınmasına Karşı Önlem
18 ürün grubunda 44 ülkeye karşı 115
önlem
MAKROEKONOMİK GÖRÜNÜM
İthalata İlişkin Ticaret Politikası Savunma Araçları
28
İlave Gümrük Vergisi
4.570 ürün
(Haziran 2025 itibarıyla, AB ve STA hariç
tüm ülkeler)
2024 yılında İGV’ye tabi ürünlerden
gerçekleştirilen toplam ithalat 70,4 milyar
dolar
(AB ve STA ülkeleri hariç 27,5 milyar dolar)
İGV Uygulanan Başlıca Sektörler
Tekstil ve Konfeksiyon, Seramik, Doğal
Taş, Mücevherat, Alüminyum, Hırdavat,
Otomotiv Yedek Parça, Kozmetik,
Mobilya, Oyuncak, Beyaz Eşya
2025 yılı ilk beş aylık dönemde İGV
uygulanan ürünlerde toplam ithalat 30,9
milyar dolar
(AB ve STA ülkeleri hariç 12,4 milyar dolar)
MAKROEKONOMİK GÖRÜNÜM
İlave Gümrük Vergisi Uygulamaları (İGV)
29
MAKROEKONOMİK GÖRÜNÜM
Uluslararası Kuruluşların Büyüme Tahminleri
Uluslararası
Kuruluşlar Yıl
Bazı Ülke-Ülke Gruplarına İlişkin Büyüme Tahminleri (%)
Dünya Avro Bölgesi ABD Brezilya Rusya Hindistan Çin Japonya
IMF
2024 3,3 0,9 2,8 3,4 4,1 6,5 5,0 0,1
2025 2,8 0,8 1,8 2,0 1,5 6,2 4,0 0,6
2026 3,0 1,2 1,7 2,0 0,9 6,3 4,0 0,6
OECD
2024 3,3 0,8 2,8 3,4 4,3 6,2 5,0 0,2
2025 2,9 1,0 1,6 2,1 1,0 6,3 4,7 0,7
2026 2,9 1,2 1,5 1,6 0,7 6,4 4,3 0,4
Dünya Bankası
2024 2,7 0,7 2,8 3,2 3,4 6,5 4,9 0,0
2025 2,7 1,0 2,3 2,2 1,6 6,7 4,5 1,2
2026 2,7 1,2 2,0 2,3 1,2 6,7 4,0 0,9
Kaynak: IMF 2025 Nisan ayı Görünüm Raporu, OECD 2025 Haziran ayı Görünüm Raporu, Dünya Bankası 2025 Ocak ayı Görünüm Raporu
30
Kaynak: IMF (Nisan 2025)
Reel Değişim (%) 2024 2025 2026
Küresel Ticaret Hacmi 3,8 1,7 2,5
İhracat
Gelişmiş Ülkeler 2,1 1,2 2,0
Yükselen Piyasalar ve Gelişmekte
Olan Ülkeler 6,7 1,6 3,0
İthalat
Gelişmiş Ülkeler 2,4 1,9 2,0
Yükselen Piyasalar ve Gelişmekte
Olan Ülkeler 5,8 2,0 3,4
IMF Küresel Mal ve Hizmet Ticareti Büyüme Tahminleri (%)
Kaynak: DTÖ (Nisan 2025)
Bölgeler 2024 2025 2026
Dünya Mal Ticaret Hacmi 2,9 -0,2 2,5
İhracat Artışı
Kuzey Amerika 2,3 -12,6 -1,2
Güney Amerika 6,2 0,6 0,9
Avrupa -1,7 1,0 2,5
Asya 8,0 1,6 3,5
İthalat Artışı
Kuzey Amerika 4,7 -9,6 -0,8
Güney Amerika 6,7 5,0 0,5
Avrupa -2,2 1,9 2,7
Asya 4,4 1,6 3,8
DTÖ Küresel Mal Ticareti Büyüme Tahminleri (%)
MAKROEKONOMİK GÖRÜNÜM
Dünya Ticaretine İlişkin Tahminler
C- İÇ TİCARETTE GELİŞMELER
32
Kaynak: MERSİS
*31.05.2025 İtibarıyla
Aktif Şirket, Ticari İşletme ve Şube Dağılımı*
Kaynak: MERSİS
*Aralık Verisi
1.796.906
1.899.763
2.008.234 2.001.437 2.079.773
2.210.682
2.393.485
2.497.970
2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024
İÇ TİCARETTE GELİŞMELER
Aktif Şirket Sayıları
Yıllara Göre Aktif Şirket, Ticari İşletme ve Şube Sayısı*
9%
53%
0%
0%
2%
24%
12%
Anonim Şirket Limited Şirket Kollektif Şirket Komandit Şirket
Kooperatif Ticari İşletme Şube
33
1 2 4 6 9 17
39
66
91
126
159 167
187
224 226
2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025*
İÇ TİCARETTE GELİŞMELER
Lisanslı Depo İşletme Sayısı ve Depolama Kapasitesi
Kaynak: Ticaret Bakanlığı, *05.05.2025 tarihi itibarıyla
Yıllar Bazında Faaliyette Bulunan Lisanslı Depo İşletmesi Sayısı
265.000 435.000 805.0001.785.800
3.310.567
4.753.142
6.998.492
8.322.5928.916.773
10.056.653
12.190.437
12.268.662
2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025*
Kaynak: Ticaret Bakanlığı, *05.05.2025 tarihi itibarıyla
Yıllar Bazında Lisanslı Depo Kapasitesi (Ton)
▪ 2011 yılından günümüze toplam 226 adet lisanslı
depo işletmesi lisans alarak faaliyetlerine
başlamıştır.
▪ Ülkemizde lisanslı depolama kapasitesi toplamda
12,2 milyon tona ulaşmıştır.
34
İÇ TİCARETTE GELİŞMELER
2019-2024 Yılları Arasında Türkiye'deki E-ticaret ve Perakende E-ticaret Hacimleri (Milyar TL)
▪ 2019-2024 yılları arasında, e-ticaret
hacminde 22, perakende e-ticaret
hacminde ise 47 kat artış gözlenmiştir.
Kaynak: Ticaret Bakanlığı, Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi
Türkiye'deki E-ticaret ve Perakende E-ticaret Hacimleri (Milyar TL)
136 226
381
801
1.850
3.000
34 139 234
470
989
1.619
0
500
1.000
1.500
2.000
2.500
3.000
3.500
2019 2020 2021 2022 2023 2024
E-Ticaret Hacmi Perakende E-Ticaret Hacmi
35
2019 2024 Büyüme Oranı
Kayıtlı İşletme 68.457 600.800 %778
Pazar Yerlerindeki Satıcı Sayısı 57.394 584.825 %919
Sipariş Sayısı 1,36 Milyar 5,91 Milyar %335
E-ticaretin Genel Ticarete Oranı %9,8 %19,1 %95
Kaynak: Ticaret Bakanlığı, Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi
İÇ TİCARETTE GELİŞMELER
Elektronik Ticaret 2019 ve 2023 Yıllarına İlişkin İstatistikler
36
Kaynak: TÜİK
1,2 1,4 1,7
2,5
5,4
10,5
2018 2019 2020 2021 2022 2023
Türkiye Perakende Ticaret Hacmi
Kaynak: TÜİK
7,8 8,9 10,6
16,6
36,9
59,3
2018 2019 2020 2021 2022 2023
İÇ TİCARETTE GELİŞMELER
Türkiye Ticaret Hacmi ve Perakende Ticaret Hacmi (Trilyon TL)
Türkiye Ticaret Hacmi
37
Kaynak: TÜİK
Türkiye Gıda Perakendeciliğinin Perakende Ticarete Oranı
Kaynak: TÜİK
İÇ TİCARETTE GELİŞMELER
Türkiye Gıda Perakendeciliği
Türkiye Gıda Perakendeciliği Ciroları (Milyar TL)
263 305 369
485
979
1.822
2018 2019 2020 2021 2022 2023
20,69% 21,54% 21,28%
19,4%
17,92% 17,27%
2018 2019 2020 2021 2022 2023
D- DIŞ TİCARETTE GELİŞMELER
1) MAL TİCARETİ
40
MAL TİCARETİ
Türkiye’nin Küresel Ticaretteki Payı
Kaynak: DTÖ
Türkiye'nin Küresel Mal İhracatındaki Payı (%)
Kaynak: DTÖ
Türkiye'nin Küresel Mal İthalatındaki Payı (%)
▪ 2024 yılında Türkiye’nin dünya mal ihracatındaki
payı %1,07 düzeyinde gerçekleşmiştir.
▪ 2024 yılında Türkiye’nin dünya mal ithalatındaki
payı %1,39 düzeyinde gerçekleşmiştir.
0,85 0,88 0,91 0,93 0,93 0,91 0,95 0,96 1,01 1,02 1,07 1,07
2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024
1,37 1,32 1,28 1,25 1,33
1,17 1,09
1,23 1,20
1,42 1,49 1,39
2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024
41
MAL TİCARETİ
İhracat ve İthalatın Gelişimi
2025 yılı Mayıs ayında, 2024 yılının aynı
ayına göre genel ticaret sisteminde;
▪ İhracat %2,7 oranında artışla 24 milyar
834 milyon dolar,
▪ İthalat %2,1 oranında artışla 31 milyar 304
milyon dolar,
▪ Dış ticaret açığı ise %0,1 oranında artışla
6,5 milyar dolar olmuştur.
Kaynak: TÜİK, Ticaret Bakanlığı
Yıllıklandırılmış İhracat ve İthalatın Aylık Gelişimi (Milyar $)
0,0
50,0
100,0
150,0
200,0
250,0
300,0
350,0
400,0
İhracat İthalat
42
MAL TİCARETİ
Dış Ticaret Endeksleri (2015=100)
Dış Ticaret Endeksleri
2023 2024 2024
Mart
2025
Mart
Endeks Değişim (%) Endeks Değişim (%) Endeks Değişim (%) Endeks Değişim (%)
İhracat Birim Değer Endeksi 113,7 0,1 114,1 0,4 114,0 -0,7 116,1 1,8
İhracat Miktar Endeksi 148,8 0,4 152,0 2,2 157,9 -3,2 160,3 1,5
İthalat Birim Değer Endeksi 133,7 -10,9 131,8 -1,4 130,6 -1,4 132,3 1,3
İthalat Miktar Endeksi 126,6 11,5 122,2 -3,5 128,9 -4,8 130,0 0,8
Dış Ticaret Hadleri 85,0 12,3 86,6 1,9 87,3 0,8 87,7 0,5
Kaynak: TÜİK
43
(1)Enerji, 27. fasıla karşılık gelmektedir.
(2)Altın 7108. fasıla karşılık gelmektedir.
(*)Karşılama oranı değişimleri yüzde puan farkını ifade etmektedir.
MAL TİCARETİ
Dış Ticaretin Gelişimi
(Milyar $) 2023 2024 Değişim (%)
2023/2024
2024
Mayıs
2025
Mayıs
Değişim (%)
2024/2025
2024
Ocak-Mayıs
2025
Ocak-Mayıs
Değişim (%)
2024/2025
İhracat 255,6 261,8 2,4 24,2 24,8 2,7 107,2 110,9 3,5
Enerji İhracatı1 16,4 16,6 1,0 1,7 1,3 -23,5 7,8 6,7 -13,2
Altın İhracatı2 4,3 3,5 -19,6 0,4 0,3 -18,3 1,1 1,6 52,6
İthalat 362,0 344,0 -5,0 30,6 31,3 2,1 143,8 152,0 5,7
Enerji İthalatı1 69,1 65,6 -5,1 5,2 4,2 -17,8 28,2 27,7 -1,9
Altın İthalatı2 30,0 17,1 -43,0 1,4 2,1 47,8 6,7 9,7 44,2
Dış Ticaret Hacmi 617,6 605,8 -1,9 54,8 56,1 2,4 251,0 262,9 4,7
Dış Ticaret Dengesi -106,3 -82,2 -22,7 -6,5 -6,5 0,1 -36,6 -41,1 12,1
Enerji Dışı Denge -53,6 -33,2 -38,1 -3,0 -3,5 17,7 -16,2 -20,1 24,4
İhracat/İthalat (%) 70,6 76,1 5,5 78,9 79,3 0,4 74,5 73,0 -1,6*
Enerji Hariç İhracat/İthalat (%) 81,7 88,1 6,4 88,3 87,0 -1,3 86,0 83,8 -2,2*
Altın ve Enerji Hariç İhracat/İthalat (%) 89,4 92,5 3,1 91,8 93,1 1,2 90,3 89,4 -0,9*
Kaynak: Ticaret Bakanlığı
44
Milyon Dolar
Yıllık Mayıs Ocak-Mayıs
2023 2024 Değişim (%) 2024 2025 Değişim (%) 2024 2025 Değişim (%)
Yatırım malları 33.659 33.953 0,9 2.831 3.635 28,4 13.696 14.716 7,4
Ara mallar 129.009 130.652 1,3 12.282 12.264 -0,2 54.123 56.132 3,7
Tüketim malları 90.681 93.686 3,3 8.530 8.571 0,5 38.365 38.658 0,8
Diğerleri 2.278 3.498 53,6 538 365 -32,2 1.032 1.442 39,7
TOPLAM 255.627 261.789 2,4 24.181 24.834 2,7 107.216 110.947 3,5
MAL TİCARETİ
Geniş Ekonomik Grupların Sınıflaması
Kaynak: Ticaret Bakanlığı
İhracat
Milyon Dolar
Yıllık Mayıs Ocak-Mayıs
2023 2024 Değişim (%) 2024 2025 Değişim (%) 2024 2025 Değişim (%)
Yatırım malları 52.742 50.634 -4,0 4.508 4.450 -1,3 20.914 20.750 -0,8
Ara mallar 261.311 238.254 -8,8 21.124 21.257 0,6 100.699 106.577 5,8
Tüketim malları 47.642 54.469 14,3 4.933 5.571 12,9 22.017 24.378 10,7
Diğerleri 272 655 141,0 83 26 -68,2 199 298 49,9
TOPLAM 361.967 344.013 -5,0 30.648 31.304 2,1 143.829 152.003 5,7
Kaynak: Ticaret Bakanlığı
İthalat
45
MAL TİCARETİ
Fasıl Bazında İhracat
Fasıl
İhracat
(Milyon Dollar) Yıllık Mayıs Ocak-Mayıs
Fasıl Adı 2023 2024 Değişim
(%) 2024 2025 Değişim
(%) 2024 2025 Değişim
(%)
87 Motorlu kara taşıtları 30.829 32.439 5,2 2.866 3.526 23,0 13.159 14.371 9,2
84 Kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar ve aletler 25.262 25.553 1,2 2.453 2.352 -4,1 10.559 10.415 -1,4
85 Elektrikli makina ve cihazlar 15.454 16.449 6,4 1.459 1.615 10,7 6.527 6.980 6,9
71 Kıymetli veya yarı kıymetli taşlar 13.647 13.030 -4,5 1.328 1.421 7,0 4.905 6.358 29,6
27 Mineral yakıtlar, mineral yağlar 16.389 16.553 1,0 1.681 1.285 -23,5 7.773 6.744 -13,2
39 Plastikler ve mamulleri 10.572 10.921 3,3 993 1.027 3,4 4.417 4.611 4,4
72 Demir ve çelik 8.860 10.182 14,9 882 981 11,2 4.160 4.509 8,4
73 Demir veya çelikten eşya 10.051 9.812 -2,4 912 882 -3,2 4.073 3.878 -4,8
61 Örme giyim eşyası ve aksesuarı 10.278 10.106 -1,7 915 859 -6,1 4.016 3.849 -4,2
62 Örülmemiş giyim eşyası ve aksesuarı 8.037 7.384 -8,1 690 622 -9,9 3.239 2.934 -9,4
Liste Toplamı 149.380 152.429 2,0 14.179 14.570 2,8 62.827 64.649 2,9
Genel Toplam 255.627 261.789 2,4 24.181 24.834 2,7 107.216 110.947 3,5
Kaynak: Ticaret Bakanlığı
*2025 yılı Mayıs ayı değerlerine göre sıralanmıştır.
46
MAL TİCARETİ
Fasıl Bazında İthalat
Fasıl
İthalat
(Milyon Dollar) Yıllık Mayıs Ocak-Mayıs
Fasıl Adı 2023 2024 Değişim
(%) 2024 2025 Değişim
(%) 2024 2025 Değişim
(%)
27 Mineral yakıtlar, mineral yağlar 69.114 65.590 -5,1 5.168 4.250 -17,8 28.191 27.656 -1,9
84 Kazanlar, makinalar, mekanik cihazlar ve aletler 40.968 39.559 -3,4 3.721 3.764 1,2 16.600 16.573 -0,2
87 Motorlu kara taşıtları 32.261 31.670 -1,8 2.854 3.252 13,9 13.038 14.299 9,7
71 Kıymetli veya yarı kıymetli taşlar 33.912 24.873 -26,7 2.182 3.065 40,5 10.237 12.567 22,8
85 Elektrikli makina ve cihazlar 27.948 27.223 -2,6 2.347 2.482 5,8 11.017 11.772 6,9
72 Demir ve çelik 24.160 23.659 -2,1 2.176 2.178 0,1 10.017 9.308 -7,1
39 Plastikler ve mamulleri 16.215 15.626 -3,6 1.474 1.469 -0,3 6.526 6.774 3,8
29 Organik kimyasal ürünler 9.181 9.453 3,0 882 801 -9,2 3.905 3.836 -1,7
76 Alüminyum ve alüminyumdan eşya 6.293 6.113 -2,9 499 738 47,8 2.245 2.960 31,8
74 Bakır ve bakırdan eşya 5.652 6.013 6,4 608 723 18,8 2.436 3.061 25,7
Liste Toplamı 265.703 249.778 -6,0 21.912 22.721 3,7 104.211 108.806 4,4
Genel Toplam 361.967 344.013 -5,0 30.648 31.304 2,1 143.829 152.003 5,7
Kaynak: Ticaret Bakanlığı
*2025 yılı Mayıs ayı değerlerine göre sıralanmıştır.
47
Kaynak: TÜİK, Ticaret Bakanlığı
MAL TİCARETİ
İhracat ve İthalatta İlk Beş Ülke
2024 yılı İhracatımızda İlk 5 Ülke (% Pay) 2024 yılı İthalatımızda İlk 5 Ülke (% Pay)
2025 yılı Mayıs Ayı İhracatımızda İlk 5 Ülke (% Pay) 2025 yılı Mayıs Ayı İthalatımızda İlk 5 Ülke (% Pay)
Almanya
ABD
İngiltere
İtalya
Irak
8,4
6,1
6,0
4,9
4,5
Almanya
ABD
İngiltere
İtalya
İspanya
7,8
6,2
5,8
4,9
3,7
Çin
Rusya
Almanya
İtalya
İsviçre
13,8
10,4
8,6
5,5
4,8
Çin
Rusya
Almanya
İtalya
İsviçre
13,1
12,8
7,9
5,6
3,2
48
MAL TİCARETİ
İhracatın Bölgesel Dağılımı
Milyon Dolar
Yıllık Mayıs Ocak-Mayıs
2023 2024 Pay
(%)
Değişim
(%) 2024 2025 Pay
(%)
Değişim
(%) 2024 2025 Pay
(%)
Değişim
(%)
Sıra Ana Ülke Grupları Ülke Grupları
1 Avrupa
Avrupa Birliği 27 104.284 108.507 41,4 4,0 9.978 10.858 43,7 8,8 45.129 48.290 43,5 7,0
Diğer Avrupa (AB Hariç) 39.680 40.107 15,3 1,1 3.778 3.727 15,0 -1,4 15.908 16.763 15,1 5,4
2 Afrika
Diğer Afrika 7.724 7.114 2,7 -7,9 608 737 3,0 21,2 2.848 2.968 2,7 4,2
Kuzey Afrika 13.674 14.411 5,5 5,4 1.323 1.384 5,6 4,7 5.739 6.151 5,5 7,2
3 Amerika
Güney Amerika 2.540 2.917 1,1 14,9 268 280 1,1 4,5 1.160 1.194 1,1 3,0
Kuzey Amerika 16.507 18.057 6,9 9,4 1.634 1.686 6,8 3,1 7.164 7.285 6,6 1,7
Orta Amerika ve Karayipler 2.759 2.799 1,1 1,5 257 287 1,2 11,9 1.182 1.170 1,1 -1,0
4 Asya
Diğer Asya 19.345 20.780 7,9 7,4 2.168 1.719 6,9 -20,7 8.502 7.843 7,1 -7,7
Yakın ve Orta Doğu 45.556 43.596 16,7 -4,3 3.822 4.015 16,2 5,0 18.178 17.907 16,1 -1,5
5 Avustralya & Yeni Zelanda Avustralya ve Yeni Zelanda 1.075 1.255 0,5 16,8 109 107 0,4 -1,6 519 461 0,4 -11,0
6 Diğerleri Diğer Ülke ve Bölgeler 2.484 2.246 0,9 -9,6 236 34 0,1 -85,7 888 916 0,8 3,2
Toplam 255.627 261.789 100,0 2,4 24.181 24.834 100,0 2,7 107.216 110.947 100,0 3,5
Kaynak: Ticaret Bakanlığı
49
MAL TİCARETİ
İthalatın Bölgesel Dağılımı
Milyon Dolar
Yıllık Mayıs Ocak-Mayıs
2023 2024 Pay
(%)
Değişim
(%) 2024 2025 Pay
(%)
Değişim
(%) 2024 2025 Pay
(%)
Değişim
(%)
Sıra Ana Ülke Grupları Ülke Grupları
1 Avrupa
Avrupa Birliği 27 106.050 110.399 32,1 4,1 10.192 10.227 32,7 0,3 46.715 47.234 31,1 1,1
Diğer Avrupa (AB Hariç) 78.330 67.807 19,7 -13,4 5.962 6.067 19,4 1,8 29.364 30.415 20,0 3,6
2 Afrika
Diğer Afrika 3.076 3.161 0,9 2,8 285 487 1,6 70,9 1.461 1.940 1,3 32,8
Kuzey Afrika 7.291 8.154 2,4 11,8 782 942 3,0 20,5 3.276 3.416 2,2 4,3
3 Amerika
Güney Amerika 7.161 8.245 2,4 15,1 618 643 2,1 4,0 3.388 3.723 2,4 9,9
Kuzey Amerika 17.085 17.444 5,1 2,1 1.556 1.492 4,8 -4,1 7.454 7.297 4,8 -2,1
Orta Amerika ve Karayipler 1.496 1.622 0,5 8,4 121 114 0,4 -5,5 591 627 0,4 6,2
4 Asya
Diğer Asya 90.837 87.938 25,6 -3,2 7.993 8.571 27,4 7,2 35.619 38.471 25,3 8,0
Yakın ve Orta Doğu 24.824 20.015 5,8 -19,4 1.670 2.709 8,7 62,2 7.908 9.908 6,5 25,3
5 Avustralya & Yeni Zelanda Avustralya ve Yeni Zelanda 1.220 1.196 0,3 -1,9 66 48 0,2 -28,2 597 285 0,2 -52,3
6 Diğerleri Diğer Ülke ve Bölgeler 24.597 18.031 5,2 -26,7 1.402 6 0,0 -99,6 7.458 8.689 5,7 16,5
Toplam 361.967 344.013 100,0 -5,0 30.648 31.304 100,0 2,1 143.829 152.003 100,0 5,7
Kaynak: Ticaret Bakanlığı
50
MAL TİCARETİ
Faaliyet İllerine Göre İhracat (İlk 5 İl, Milyon Dolar)
İl 2023 2024 Değişim
(%)
Pay
(%)
2024
Ocak-Nisan
2025
Ocak-Nisan
Değişim
(%)
Pay
(%)
2024
Nisan
2025
Nisan
Değişim
(%)
Pay
(%)
İstanbul 59.541 56.952 -4,3 21,8 17.364 18.455 2,8 20,2 4.083 4.199 6,3 21,4
Kocaeli 29.817 31.989 7,3 12,2 10.207 11.167 21,6 13,7 2.339 2.843 9,4 13,0
İzmir 24.664 23.836 -3,4 9,1 8.461 8.077 2,7 9,5 1.927 1.979 -4,5 9,4
Bursa 17.796 18.253 2,6 7,0 5.853 6.106 16,1 7,3 1.310 1.521 4,3 7,1
Tekirdağ 12.828 13.227 3,1 5,1 4.013 4.155 8,9 5,2 992 1.080 3,5 4,8
Kaynak: Ticaret Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ve TÜİK
NOT: 2025 yılı Nisan ayına göre sıralanmıştır.
51
MAL TİCARETİ
Dış Ticaret Beklentisi
▪ 2025 yılının ikinci çeyreğinde ihracat
beklenti endeksi 109,5, ithalat beklenti
endeksi 103,6 olmuştur.
Kaynak: Ticaret Bakanlığı
Dış Ticaret Beklenti Anketi (DTBA)
Endeksin 100’ün üzerinde olması artış beklentisini (iyimserliği),
100’ün altında olması azalış beklentisini (kötümserliği), 100’e eşit
olması ise bir değişim beklenmediğini (nötrlüğü) ifade etmektedir.
109,5
103,6
80,0
90,0
100,0
110,0
120,0
130,0
140,0
Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2 Ç3 Ç4 Ç1 Ç2
2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025
İhracat Beklenti Endeksi İthalat Beklenti Endeksi Eşik Değer
2) ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ
53
ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ
Türkiye’nin Küresel Hizmet Ticaretindeki Payı
Kaynak: DTÖ
Türkiye'nin Küresel Hizmet İhracatındaki Payı (%)
Kaynak: DTÖ
Türkiye'nin Küresel Hizmet İthalatındaki Payı (%)
▪ Türkiye’nin 2024 yılı küresel hizmet ihracatındaki
payı %1,32 düzeyindedir.
▪ Türkiye’nin 2024 yılı küresel hizmet ithalatındaki
payı %0,66 düzeyindedir.
1,33 1,31 1,22
0,99 1,05 1,06 1,12
0,74
0,99
1,27 1,33 1,32
2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024
0,53 0,52 0,51 0,50 0,49 0,48 0,46 0,46 0,50
0,59 0,65 0,66
2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024
54
ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ
Türkiye Hizmet Ticareti
Kaynak: TCMB
Türkiye'nin Hizmet İhracatı (Milyar dolar)
Kaynak: TCMB
Türkiye'nin Hizmet İthalatı (Milyar dolar)
▪ Türkiye’nin hizmet ihracatı 2024 yılında 115,2
milyar dolar olarak gerçekleşmiştir.
▪ Türkiye’nin hizmet ithalatı ise 2024 yılında 53,3
milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Böylelikle
2024 yılında hizmetler dengesi 62,0 milyar dolar
fazla vermiştir.
49,3
66,0 69,3 62,0
51,4 59,1 65,5 71,7
39,3
62,9
93,3
106,6 115,2
2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024
20,6
26,1 28,2 26,1 26,0 27,5 29,1 28,9
24,0
30,0
40,8
49,3
53,3
2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024
55
ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ
Ödemeler Dengesi-Hizmet Kalemleri
Gelir Yıllık Ocak-Mart Mart
Milyon Dolar 2023 2024 Değişim(%) 2024 2025 Değişim(%) 2024 2025 Değişim(%)
Hizmetler Geliri 106.589 115.249 8,1 20.912 21.552 3,1 7.558 7.335 -3,0
Başkasına ait Fiziksel Girdiler için İmalat Hizmetleri 381 883 131,8 145 213 46,9 56 81 44,6
Bakım ve Onarım Hizmetleri 2.175 2.205 1,4 527 467 -11,4 201 179 -10,9
Taşımacılık Geliri 38.931 39.875 2,4 8.503 8.301 -2,4 3.046 2.818 -7,5
Seyahat Geliri 50.063 56.311 12,5 8.140 8.746 7,4 2.736 2.829 3,4
İnşaat Geliri 401 312 -22,2 48 56 16,7 18 18 0,0
Sigorta ve Emeklilik 2.751 2.925 6,3 785 899 14,5 305 300 -1,6
Finansal Hizmetler Geliri 619 611 -1,3 164 186 13,4 49 54 10,2
Fikri Mülkiyet Hakları Kullanım Geliri 568 536 -5,6 96 104 8,3 43 41 -4,7
Telekomünikasyon, Bilgisayar ve Bilgi Hizmetleri Geliri 4.253 4.856 14,2 1024 1141 11,4 392 451 15,1
Diğer İş Hizmetleri Geliri 5.535 6.099 10,2 1353 1311 -3,1 670 523 -21,9
Kişisel, Kültürel ve Eğlence Hizmetleri Geliri 372 334 -10,2 66 71 7,6 23 24 4,3
Resmi Hizmetler Geliri 540 302 -44,1 61 57 -6,6 19 17 -10,5
Gider Yıllık Ocak-Mart Mart
Milyon Dolar 2023 2024 Değişim(%) 2024 2025 Değişim(%) 2024 2025 Değişim(%)
Hizmetler Gideri 49.323 53.257 8 12.681 13.530 6,7 4.809 4.663 -3,0
Başkasına ait Fiziksel Girdiler için İmalat Hizmetleri 40 59 47,5 11 12 9,1 3 5 66,7
Bakım ve Onarım Hizmetleri 1.000 628 -37,2 134 155 15,7 59 59 0,0
Taşımacılık Gideri 18.524 20.794 12,3 4.989 4.359 -12,6 1.820 1.475 -19,0
Seyahat Gideri 7.906 7.358 -6,9 1.661 2.311 39,1 535 652 21,9
İnşaat Gideri 46 17 -63,0 5 2 -60,0 3 1 -66,7
Sigorta ve Emeklilik Gideri 3.571 4.740 32,7 1541 1.593 3,4 670 448 -33,1
Finansal Hizmetler Gideri 766 753 -1,7 198 201 1,5 68 66 -2,9
Fikri Mülkiyet Hakları Kullanım Gideri 3.653 4.263 16,7 930 1161 24,8 407 493 21,1
Telekomünikasyon, Bilgisayar ve Bilgi Hizmetleri Gideri 4.270 4.998 17,0 1115 1500 34,5 457 618 35,2
Diğer İş Hizmetleri Gideri 7.856 7.787 -0,9 1611 1.827 13,4 625 721 15,4
Kişisel, Kültürel ve Eğlence Hizmetleri Gideri 495 607 22,6 155 164 5,8 62 57 -8,1
Resmi Hizmetler Gideri 1.196 1.253 4,8 331 245 -26,0 100 68 -32,0
Kaynak: TCMB
56
ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ
Yurt Dışında Müteahhitlik Hizmetleri
▪ Türkiye, dünyanın en büyük 250
müteahhitlik şirketi listesinde 2024 yılında
43 Türk firmasıyla, Çin'den sonra 2. sırada
yer almaktadır.
Kaynak: Ticaret Bakanlığı *2025 yılı Mayıs ayı verileridir.
Yıl Ülke Sayısı Proje Sayısı Proje Bedeli
(Milyar $)
Kümülatif Proje
Bedeli (Milyar $)
Ort. Proje Bedeli
(Milyon $)
1972-2002 48 2425 49,8 49,8 20,7
2003 35 339 6,4 56,1 18,9
2004 36 477 8,6 64,8 18,1
2005 33 452 12,9 77,7 28,6
2006 35 577 22,4 100,1 38,8
2007 45 613 25,6 125,7 41,8
2008 39 667 24,7 150,4 37,0
2009 45 505 20,1 170,6 39,8
2010 50 632 23,4 193,9 37,0
2011 51 561 24,8 218,7 44,2
2012 49 551 31,7 250,4 57,5
2013 50 437 31,2 281,6 71,5
2014 54 361 26,8 308,5 74,3
2015 57 287 24,0 332,5 83,8
2016 56 222 15,0 347,5 67,7
2017 52 314 17,9 365,4 56,9
2018 53 388 22,7 388,1 58,5
2019 45 544 19,9 408,0 36,7
2020 42 386 17,2 425,2 44,4
2021 71 459 31,7 456,9 69,5
2022 67 513 20,1 477,0 39,3
2023 68 445 28,5 506,0 64,2
2024 57 378 31,2 537,2 82,5
2025* 28 81 5,04 542,3 62,2
TOPLAM 12.613 542,3
Yurt Dışında Müteahhitlik Hizmetleri
Müteahhitlik Hizmetlerinin Ülke Gruplarına Göre Dağılımı
(1972-2025 Mayıs)
Ortadoğu; 25,5%
BDT; 43,3
Kuzey Afrika; 11,2%
Sahraaltı Afrika; 6,7%
Asya; 2,6%
Avrupa; 9,7%
Amerika; 0,9%
57
5447 sayılı Türkiye Bilişim Sektörünün Uluslararasılaşması ve E-
Turquality (Bilişimin Yıldızları Programı) Hakkında Karar
5448 sayılı Hizmet İhracatının Tanımlanması, Sınıflandırılması ve
Desteklenmesi Hakkında Karar
5449 sayılı Yurt Dışı Lojistik Dağıtım Ağlarının Desteklenmesi Hakkında
Karar
2564 sayılı Döviz Kazandırıcı Hizmet Sektörleri Markalaşma Destekleri
Hakkında Karar
Hizmet İhracatı Destek Program Paketi ile
tüm hizmet sunum yöntemlerini içeren bir
tanımlamanın yanı sıra ülkemiz hizmet
ihracatını yeni bir yaklaşımla daha da ileri
aşamalara taşıyacak bir sistemin
oluşturulması amaçlanmıştır. Bu şekilde, bir
yandan hizmet ihracatımızın artırılması
sağlanırken, diğer yandan da istatistiki
anlamda daha etkin bir mekanizma ile
ölçüm ve performans değerlendirmesinin
de yapılacağı bir yapı vücuda getirilmiştir.
ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ
Hizmet İhracatı Destek Program Paketi
2014/10 sayılı Teknik Müşavirlik Hizmetlerine Sağlanacak
Devlet Yardımları Hakkında Karar
58
Sağlık Turizmi
Eğitim
Fuarcılık Hizmetleri
Kültürel Hizmetler
Yaratıcı Endüstriler
Spor Turizmi
Yönetim Danışmanlığı Hizmetleri
Lojistik ve Taşımacılık
Yeşil Hizmetler
Diğer Hizmetler
• 10 Ana Sektör
• 36 Destek Unsuru
• Sektörler Özelinde 15 Yeni Destek Unsuru
Yeni Bir İsim ve Kurgu
"Hizmet İhracatı" Tanımı
Uluslararası Sektörel Sınıflandırma
İlk Kez Performans Ölçümü ve İstatistik Temini
ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ
5448 Sayılı Hizmet İhracatının Tanımlanması, Sınıflandırılması ve Desteklenmesi Hakkında Karar
59
ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ
Mevcut Destek Unsurları
Tescil ve Koruma Desteği Pazara Giriş Belgeleri
Desteği
Acente Komisyon
Desteği
Reklam, Tanıtım ve
Pazarlama Desteği Birim Desteği
Bireysel Katılım Desteği Milli Katılım Desteği Milli Katılım Tanıtım
Desteği Rapor Desteği Alım Heyeti
Ticaret Heyeti HİSER İhtiyaç Analizi
Desteği HİSER İstihdam Desteği Sanal Fuar Organizasyon
Desteği
Yarışma ve Etkinlik
Desteği
Film Platosu ve Stüdyosu
Kullanım Giderleri
Desteği
Yurt İçi Tanıtım Desteği Yurt İçi Eğitim Desteği Hasta Yol Desteği
60
Tanıtım Heyeti
Desteği
Uluslararası Öğrenci
Ofisleri Kapasite
Geliştirme Desteği
Akademisyen
İstihdam Desteği
Uluslararası
Sıralama Desteği
Yeşil Hizmetler
İstihdam Desteği
Uluslararası
Kuruluşlara Üyelik
Desteği
Prestijli Katılım
Desteği
Ürün Yerleştirme
Desteği
HİSER Tanıtım
Desteği
HİSER Sektörel
Ticaret Heyeti
Programı Desteği
HİSER Sektörel Alım
Heyeti Programı
Desteği
Fuar Alanı Yapım
Desteği
Sektörel Nitelikli
Uluslararası Yurt İçi
Fuar Organizasyon
Desteği
Yurt Dışı Fuar
Organizasyon
Desteği
Korsanla Mücadele
Giderleri Desteği
Dublaj Veya Altyazı
Giderleri Desteği
Komplikasyon ve
Seyahat Sağlık
Sigortası Desteği
Sağlık Turizmi
İstihdam Desteği
Yabancı Dil ve Sağlık
Turizmi Eğitimi
Desteği
Sağlık ve Spor
Turizmi Sektörlerinin
Geliştirilmesi Ve
Tanıtılması Desteği
Veri Tabanı Üyelik
Desteği
ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ
Yeni Destek Unsurları
61
ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ
5447 Sayılı Türkiye Bilişim Sektörünün Uluslararasılaşması ve E-Turquality (Bilişimin Yıldızları) Programı
Kaynak: Ticaret Bakanlığı
Çerçeve mantığı ile bilişim sektörüne yönelik tüm
destekler üç aşamalı bir sistematikte tek bir program
altında toplanmış ve Bilişim Sektörü destek kapsamı
genişletilmiştir.
62
Bilişim sektörüne özgü yeni destekler eklenmiştir
ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ
5447 Sayılı Türkiye Bilişim Sektörünün Uluslararasılaşması ve E-Turquality (Bilişimin Yıldızları) Programı
Tekno Hızlandırıcı İhracat
Projesi Desteği
Yurt Dışı Yüksek Katma
Değerli Bilişim Yüklenici
Projesi Desteği
Uluslararası Teknoloji
Pazarlama Ofisi Desteği
Hizmet Pazarlamaya
Yönelik E-Ticaret Site ve
Platformlar ile Uluslararası
Kuruluşlara Bireysel Üyelik
Desteği
Veri Merkezi Desteği
Test Merkezi, Simülatör,
Endüstriyel Robotik
Teçhizat ve Diğer Ekipman
Kiralama Faaliyeti Desteği
Yurt Dışı İnsan Kaynağı
Arama Desteği
Yurt İçi Etkinlik Bireysel
Katılım Desteği
Yıldız Teknoloji Ofisleri
Desteği Ürün Yerleştirme Desteği
Yurt Dışı Şirket ve Yurt
Dışında Yerleşik Şirkete Ait
Marka, Oyun, Yazılım ile
Hizmet Platformu Alımına
Yönelik Danışmanlık
Desteği
Patent, Fikri Mülkiyet
Hakkı, Tasarım veya Model
Satın Alım Desteği
Test Desteği
63
ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ
5449 Sayılı Yurt Dışı Lojistik Dağıtım Ağlarının (YLDA) Desteklenmesi Hakkında Karar
YLDA Nedir?
İşbirliği kuruluşları tarafından yurt dışında kurulan, satın
alınan, kiralanan veya hizmet alınan; depolama, yükleme,
boşaltma, sevkiyat, elleçleme, tehlikeli madde hizmetleri,
soğuk depolama ve dağıtım faaliyetlerinin
gerçekleştirilebilmesi için en az iki modlu taşımacılık
imkanlarına sahip tesisler ile entegre çalışacak dağıtım
ağının işletilmesine yönelik yük konsolidasyonunu
sağlayacak ve ürünü üreticiden tüketiciye ulaştıracak
bilişim mekanizmalarını içeren uçtan uca lojistik sürecini
kapsayan sistemdir.
Destek Unsurları
YLDA/YSV İlk Kurulum Desteği
Cep Depo/Tesis Desteği
İstihdam Desteği
Navlun Borsası Kurulumu
Desteği
Reklam, Tanıtım ve Pazarlama
Desteği (Yurt Dışı)
Reklam, Tanıtım ve Pazarlama
Desteği (Yurt İçi)
64
ULUSLARARASI HİZMET TİCARETİ
5449 Sayılı Yurt Dışı Lojistik Dağıtım Ağlarının (YLDA) Desteklenmesi Hakkında Karar
Hedefler
İhracatımızda sürekliliği
sağlayarak hizmet ve mal
ihracatımızı artırmak
Önemli pazarlardaki ihracat
performansımızı istikrarlı
kılacak altyapı olanaklarını
oluşturmak
İhracatçılarımızın uluslararası
tedarik ve dağıtım zincirlerine
daha hızlı ve rekabetçi
fiyatlarla dahil olmalarını
sağlamak
Alternatif güzergahlar
sayesinde kara sınır
kapılarımızdaki yoğunluğu
azaltmak
Tüm lojistik süreçlerin uçtan uca yönetildiği entegre bir model
kuruldu.
Dağıtım ağları sayesinde ihraç ürünlerimiz son alıcısına 24
ila 48 saat içerisinde ulaştırılıyor.
Yükün konsolide edilerek taşınmasıyla navlun maliyetleri
asgari %20 oranında azaltıldı.
Çok modlu taşımacılık ile farklı modlara etkin bağlantıları
bulunan bir yapı oluşturuldu.
Sonuçlar
E- YATIRIM ORTAMI
66
YATIRIM ORTAMI
Çifte Vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları
1. ABD 19. Danimarka 37. İspanya 55. Macaristan 73. Slovakya
2. Almanya 20. Endonezya 38. İsrail 56. Makedonya 74. Slovenya
3. Arnavutluk 21. Estonya 39. İsveç 57. Malezya 75. Sudan
4. Avustralya 22. Etiyopya 40. İsviçre 58. Malta 76. Suriye
5. Avusturya 23. Fas 41. İtalya 59. Meksika 77. Suudi Arabistan
6. Azerbaycan 24. Filipinler 42. Japonya 60. Mısır 78. Tacikistan
7. B.A.E. 25. Finlandiya 43. K.K.T.C. 61. Moğolistan 79. Tayland
8. Bahreyn 26. Fransa 44. Kanada 62. Moldova 80. Tunus
9. Bangladeş 27. Gambiya 45. Karadağ 63. Norveç 81. Türkmenistan
10. Belçika 28. Güney Afrika Cum. 46. Katar 64. Özbekistan 82. Ukrayna
11. Beyaz Rusya 29. Güney Kore 47. Kazakistan 65. Pakistan 83. Umman
12. Bosna-Hersek 30. Gürcistan 48. Kırgızistan 66. Polonya 84. Ürdün
13. Brezilya 31. Hırvatistan 49. Kosova 67. Portekiz 85. Venezuela
14. Bulgaristan 32. Hindistan 50. Kuveyt 68. Romanya 86. Vietnam
15. Cezayir 33. Hollanda 51. Letonya 69. Ruanda 87. Yemen
16. Çad 34. İngiltere 52. Litvanya 70. Rusya 88. Yeni Zelanda
17. Çek Cumhuriyeti 35. İran 53. Lübnan 71. Sırbistan 89. Yunanistan
18. Çin 36. İrlanda 54. Lüksemburg 72. Singapur
67
YATIRIM ORTAMI
Uluslararası Doğrudan Yatırımlar (Gelen)
▪ Ülkemize gelen uluslararası doğrudan
yatırım tutarı 1984-2001 döneminde 13,5
milyar ABD doları iken, 2002 yıl başından
Mart 2025’e kadar olan dönemde
kümülatif olarak 277,8 milyar dolara
ulaşmıştır.
▪ Uluslararası doğrudan yatırımlarda 2025
yılı Ocak-Mart döneminde geçen yılın aynı
dönemine kıyasla %89,3’lük artışla 3,0
milyar dolar giriş kaydedilmiştir.
Kaynak: TCMB
*2025 yılı Mart ayı verilerini kapsamaktadır.
11,7
3,0
0
5
10
15
20
25
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025*
Uluslararası Doğrudan Yatırımlar (Gelen) (Milyar ABD Doları)
68
YATIRIM ORTAMI
Uluslararası Doğrudan Yatırımlar (Giden)
▪ Türk yatırımcıların yurt dışında
gerçekleştirdiği toplam uluslararası
doğrudan yatırım miktarı, 2002 yıl
başından Mart 2025’e kadar olan
dönemde kümülatif olarak 75,1 milyar
dolara ulaşmıştır.
▪ 2025 yılı Ocak-Mart döneminde ise yurt
dışına giden uluslararası doğrudan yatırım
miktarı bir önceki yılın aynı dönemine
göre %79,9 artışla 2,1 milyar dolar
olmuştur.
Kaynak: TCMB
*2025 yılı Mart ayı verilerini kapsamaktadır.
Uluslararası Doğrudan Yatırımlar (Giden) (Milyon ABD Doları)
6,6
2,1
0
1
2
3
4
5
6
7
8
1984
1985
1986
1987
1988
1989
1990
1991
1992
1993
1994
1995
1996
1997
1998
1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
2023
2024
2025*
69
Kaynak: TCMB
*2025 yılı Ocak-Mart ayı verilerine göre sıralanmıştır.
Yabancı Yatırımların Sektörlere Göre Dağılımı (Milyon Dolar)
Kaynak: TCMB
*2025 yılı Ocak-Mart ayı verilerine göre sıralanmıştır.
YATIRIM ORTAMI
Uluslararası Doğrudan Yatırımlar
Hizmet Sektörü Alt Sektörlerin Payı (%) (2025 Ocak-Mart)
SEKTÖRLER
Yıllık Ocak-Mart
2023 2024 2024 2025
HİZMETLER SEKTÖRÜ 3.421 3.926 713 1.393
Toptan ve Perakende Ticaret 1.020 1.699 190 863
Finans ve Sigorta Faaliyetleri 595 449 256 170
Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler 321 283 109 111
Diğer Hizmetler Sektörler Toplamı 1.485 1.495 158 249
SINAİ SEKTÖRÜ 2.414 2.589 553 403
İmalat 1.743 2.309 374 400
Diğer Sınai Sektörler Toplamı 671 279 179 3
TARIM SEKTÖRÜ 28 178 15 3
TOPLAM 5.863 6.691 1.281 1.799
62%
12%
8%
7%
4%
3% 2% 1% Toptan ve Perakende Ticaret
Finans ve Sigorta Faaliyetleri
Mesleki, Bilimsel ve Teknik Faaliyetler
Bilgi ve İletişim
Ulaştırma ve Depolama
İnşaat
Konaklama ve Yiyecek Hizmeti Faaliyetleri
Diğer Hizmet Faaliyetleri
70
YATIRIM ORTAMI
Uluslararası Doğrudan Yatırımların (UDY) Ülkelere Göre Dağılımı (Milyon Dolar)
Sıra* Ülkeler 2024 UDY 2024 UDY (Ocak-Mart) 2025 UDY (Ocak-Mart)
1 Kazakistan 24 2 610
2 Hollanda 1.582 310 188
3 Amerika Birleşik Devletleri 688 253 181
4 Almanya 772 241 170
5 İsviçre 399 241 170
6 Fransa 241 104 161
7 Azerbaycan 416 136 142
8 Avusturya 77 28 130
9 İngiltere 372 26 129
10 Libya 5 28 92
11 Birleşik Arap Emirlikleri 307 100 88
12 Japonya 33 100 88
13 İtalya 87 8 61
14 Singapur 80 36 54
15 Tayvan 109 77 41
16 Katar 2 1 40
17 Virgin Adaları (İngiliz) 40 1 40
18 Hong Kong 81 0 38
19 İsveç 53 34 31
20 İspanya 94 1 28
LİSTE TOPLAMI 5.462 1.136 1.757
TOPLAM 6.692 1.281 1.799
* 2025 yılı Ocak-Mart ayı verilerine göre sıralanmıştır.
Kaynak: TCMB
F- SERBEST BÖLGELER
72
SERBEST BÖLGELER
Serbest Bölgelerin Sağladığı Avantajlar
▪ Üretici Kullanıcılar İçin Vergi Avantajlarından Yararlanma İmkânı
▪ Orta ve Uzun Vadede Geleceği Planlayabilme İmkânı
▪ Kâr Transferiİmkânı
▪ Ticaret Kolaylığı İmkânı
▪ Gümrük Vergisi Prosedüründen Arındırılmış Ticari Faaliyet İmkânı
▪ AB ve Gümrük Birliği Kriterlerinin Gerektirdiği Serbest Dolaşım Belgelerinin Temini İmkânı
▪ Eşitlik Prensibi
▪ Zaman Kısıtlaması Bulunmaması
▪ Pazar İhtiyaçlarına ve Şartlarına Göre Serbestçe Belirlenecek Ticari Faaliyet İmkânı
▪ Gerçekçi Bir Enflasyon Muhasebesi İmkânı
▪ Yerli ve Yabancı Tüm Pazarlara Erişim İmkânı
▪ Azaltılmış Bürokratik Prosedür ve Dinamik İşletme Yönetimi
▪ Stratejik Avantaj
▪ Her Türlü Ticari ve Sınai Faaliyete Uygun ve Ucuz Altyapı İmkânı
▪ Tedarik Zinciri İmkânlarından Yararlanma Kolaylığı
73
SERBEST BÖLGELER
Ülkemizdeki Serbest Bölgeler
▪ Serbest Bölgelerde 2025 yılı Mayıs ayı itibarıyla 93.266 kişiye istihdam sağlanmıştır.
74
SERBEST BÖLGELER
İhtisas Serbest Bölgeleri
▪ Ülkemizin Ar-Ge, katma değer ve yüksek teknoloji içerikli mal ve hizmet ihracatı
payının artırılması amacıyla Bakanlığımızca İhtisas Serbest Bölgeleri projesi
hayata geçirilmiştir.
▪ Bu kapsamda, 20/02/2020 tarihinde İstanbul İhtisas Serbest Bölgesi ilan
edilmiştir.
▪ İhtisas Serbest Bölgelerinde 2635 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yazılım ve
bilişim sektöründe olgunlaşmış ve ihracata yönelmek isteyen Ar-Ge yoğun,
yüksek katma değerli, inovasyon ve teknoloji odaklı yatırımlara daha geniş
imkânlar ile istihdam ve kira destekleri sağlanmaktadır.
▪ Bu bölgelerde yazılım ve bilişim sektörlerinde yapılacak yatırımlar öncelikli
yatırım konuları arasına alınmış ve 5. bölge yatırım teşviklerinden yararlanmaları
sağlanmıştır.
75
SERBEST BÖLGELER
Yeni Serbest Bölge Kurulması: Batı Anadolu Serbest Bölgesi
▪ Ülkemizin önemli üretim ve ticaret merkezlerinden olan İzmir ilindeki endüstriyel ve ticari faaliyetleri
ihracata yönlendirmek, ihracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek amaçları doğrultusunda; Batı
Anadolu Serbest Bölgesi kurulmasına ve 30 yıl süreyle BASBAŞ – Batı Anadolu Serbest Bölgesi Kurucu ve
İşleticisi A.Ş. tarafından kurulup işletilmesine yönelik 4482 sayılı Karar, Sayın Cumhurbaşkanımızın
tensipleriyle 08/09/2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.
▪ Bu kapsamda söz konusu 2,4 milyon metrekare büyüklüğündeki hazine arazisinde faaliyet ruhsatı alarak
faaliyet göstermek isteyen çeşitli firmalara faaliyet ruhsatı düzenlenerek açık alan kiralamaları yapılmış
olup halihazırda faaliyet ruhsatı başvuruları devam etmektedir.
76
SERBEST BÖLGELER
Serbest Bölgelerin Ticaret Hareketleri (Milyon ABD Doları)
Milyon Dolar 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025*
Yurt içinden Bölgelere 2.732 2.205 2.125 2.376 2.563 2.665 2.574 3.466 3.808 3.870 3.617 1.401
Bölgelerden Yurt dışına 7.958 7.494 7.041 7.525 8.147 7.978 7.727 9.755 11.431 12.478 11.993 5.249
Yurt dışından Bölgelere 7.059 6.550 5.868 6.404 6.453 5.633 7.028 7.073 11.155 9.277 7.901 3.414
Bölgelerden Yurt içine 4.683 4.012 3.999 4.073 3.766 3.379 4.729 4.325 6.430 5.063 4.180 1.717
TOPLAM TİCARET HACMİ 22.432 20.261 19.033 20.378 20.929 19.656 22.058 24.618 32.823 30.688 27.691 11.782
Kaynak: Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü
*2025 yılı Ocak-Mayıs ayı verileri.
2025 yılı Ocak-Mayıs döneminde serbest bölgelerde gerçekleşen ticaret akışlarının yönlerine göre toplamı 11,8 milyar dolar olmuştur.
77
SERBEST BÖLGELER
Serbest Bölgelerde Sektörel Yoğunlaşma
İstanbul İhtisas Serbest Bölgesi Yazılım
Antalya Serbest Bölgesi Yat İnşa, Medikal
Kocaeli Serbest Bölgesi Gemi İnşa
Avrupa Serbest Bölgesi Hazır Giyim
Mersin Serbest Bölgesi Hazır Giyim
Bursa Serbest Bölgesi Otomotiv
İzmir Serbest Bölgesi Deri
TÜBİTAK – MAM Teknoloji Serbest Bölgesi Ar-Ge
Adana Yumurtalık Serbest Bölgesi Gemi Tamir ve Bakım
Kaynak: Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü
G- İKİLİ, BÖLGESEL, ÇOKLU VE ÇOK TARAFLI
TİCARET
79
İKİLİ, BÖLGESEL, ÇOKLU VE ÇOK TARAFLI TİCARET
Ticari İlişkiler
İkili Ticari İlişkiler
▪ Avrupa, AB Harici Avrupa, Asya-Pasifik, Avrasya, Orta Doğu, Afrika, Amerika
▪ Ülkemizin 125 ülke ile Karma Ekonomik Komisyon (KEK), 20’si AB üye ülkeleri olmak üzere 27 ülke ile
Ekonomik ve Ticari Ortak Komite (ETOK-JETCO) mekanizması mevcuttur.
Gümrükler
▪ 10 ülke ile Ortak Gümrük Komitesi (OGK) mekanizmasının yanında 2 adet Üçlü Ortak Gümrük Komitesi
mekanizması bulunmaktadır.
Bölgesel Ticari İlişkiler
▪ AB, EİT, D8, KEİ, İİT,İSEDAK, Türk Devletleri Teşkilatı
Çok Taraflı Ticari İlişkiler
▪ DTÖ, G20, BM, OECD, DGÖ
80
İKİLİ, BÖLGESEL, ÇOKLU VE ÇOK TARAFLI TİCARET
Serbest ve Tercihli Ticaret Anlaşmaları
YÜRÜRLÜKTEKİLER
STA
EFTA (1992), Revize EFTA (2021) Sırbistan (2010), Ek Protokoller (2019)
İsrail (1997) Karadağ (2010), Ek Protokoller (2022)
Kuzey Makedonya (2000) Şili (2011)
Bosna Hersek (2003), Revize (2021) Morityus (2013)
Tunus (2005), Ortaklık Konseyi K. (İç Onay) G. Kore (2013)
Filistin (2005), Ortak Komite K. (İç Onay) Malezya (2015), Ek Protokol (2024)
Fas (2006) Moldova (2016)
Mısır (2007) Faroe A. (2017)
Arnavutluk (2008) Singapur (2017)
Gürcistan (2008), Ek Protokoller (İç Onay) Kosova (2019)
Birleşik Krallık (2021) Venezuela (2020)
Birleşik Arap Emirlikleri (2023)
Yürürlükte: 23 STA ve 6 TTA
Müzakere Süreci Tamamlanan: 4 STA, 1 TTA
Müzakere Süreci Devam Eden: 3 STA ve 2 TTA
MÜZAKERELERİ TAMAMLANANLAR MÜZAKERELERİ DEVAM EDENLER
STA STA/TTA
Lübnan Japonya
Katar KİK
Sudan Birleşik Krallık (Güncelleme)
Ukrayna
TTA TTA
Maldivler Cezayir
Özbekistan (Genişletme)
YÜRÜRLÜKTEKİLER
TTA
İran (2015) D-8 (2016)
Azerbaycan (2021), Ek Protokol (2024) TPS-OIC (2022)
Pakistan (2023) Özbekistan (2023)
81
İKİLİ, BÖLGESEL, ÇOKLU VE ÇOK TARAFLI TİCARET
Gümrük Konularında Karşılıklı İdari Yardım Anlaşmaları (KİYA)
YÜRÜRLÜKTEKİLER
Suriye (2008) Bangladeş (2021)
Belçika (2007) Suudi Arabistan (2015)
Güney Afrika Cumhuriyeti (2009) Şili (2015)
Afganistan (2011) Hindistan (2015)
Hollanda (2011) Filistin (2016)
Bahreyn (2014) Karadağ (2018)
D-8 (2011) Meksika (2015)
Slovenya (2011) Arjantin (2020)
Sudan (2011) Vietnam (2022)
MÜZAKERELERİ TAMAMLANANLAR MÜZAKERELERİ DEVAM EDENLER
Tunus Tanzanya
Yemen Japonya
Libya Ekonomik İşbirliği Teşkilatı
Katar
Uruguay
Birleşik Arap Emirlikleri
Angola
Sri Lanka
Ekvator
Azerbaycan
YÜRÜRLÜKTEKİLER
Gürcistan (1994) Tacikistan (1999)
Amerika Birleşik Devletleri (2002) Hırvatistan (2000)
Küba (1997) Mısır (2000)
Ukrayna (1997) Moğolistan (2000)
İsrail (1997) Polonya (2000)
Makedonya (1997) EFTA (2000), Revize (2021)
İngiltere (1997), Revize (2021) Yunanistan (2001)
Rusya Federasyonu (1997) Çek Cumhuriyeti (2001)
Özbekistan (1998) Litvanya (2001)
Romanya (1999) Slovakya (2001)
Bulgaristan (1998) İran (2005)
Türkmenistan (1998) İspanya (2002)
Arnavutluk (1998) Cezayir (2005)
Kırgızistan (1999) İtalya (2004)
Estonya (1998) Sırbistan (2003)
Çin Halk Cumhuriyeti (2002), Revize (2016) Kuveyt (2011)
Pakistan (2003) Beyaz Rusya (2011)
Bosna-Hersek (2004) Ürdün (2012)
Letonya (2004) Kosova (2011)
Fas (2011) Umman (2014)
Kazakistan (2009) Brezilya (2017)
Moldova (2004) Güney Kore (2012)
Yürürlükte: 62 KİYA
Müzakere Süreci Tamamlanan: 10 KİYA
Müzakere Süreci Devam Eden: 3 KİYA
82
İKİLİ, BÖLGESEL, ÇOKLU VE ÇOK TARAFLI TİCARET
G20 Dönem Başkanlığı
▪ G20 ülkeleri ABD, Almanya, Arjantin, Avrupa Birliği, Avustralya, Brezilya, Çin, Endonezya, Fransa, Güney
Afrika, Güney Kore, Hindistan, İngiltere, İtalya, Japonya, Kanada, Meksika, Rusya, Suudi Arabistan ve
Türkiye’denoluşmaktadır.
▪ G20 ülkeleri, dünya ekonomisinin %80’ini; küresel ticaretin %75’ini ve dünya nüfusunun yaklaşık üçte ikisini
temsil etmektedir.
▪ G20 Dönem Başkanlığı her sene bir üye ülke tarafından yürütülmekte olup 2025 yılı Başkanlığını Güney
Afrika yürütmektedir.
83
*Tahmin verileri
**2023 verileri
Ülkeler GSYH
(Milyar $)
Reel GSYH Artış
Oranı (%)
Mal İhracatı
(Milyar $)
Mal İthalatı
(Milyar $)
Üye Ülkeler
Azerbaycan* 77 3,2 34,9 17,8
Kazakistan* 293 3,5 81,5 63,3
Kırgızistan* 15,7 6,5 3,5 13,1
Özbekistan* 97,9 5,4 10,1 15,1
Türkiye 1.322,0 3,2 261,8 344,0
Gözlemci Ülkeler
KKTC** 5,5** 7,3** 1,6 2,8
Macaristan* 228,8 1,5 155,9 143,4
Türkmenistan* 83,9 2,3 11,3 2,6
Üye ve Gözlemci Ülkelerin Ekonomik Göstergeleri (2024)
Kaynak: Trademap, IMF, Kıbrıs Türk Ticaret Odası, KKTC Merkez Bankası, Türk
Cumhuriyetleri Ekonomik Görünümü, KKTC Ekonomi ve Enerji Bakanlığı Ticaret Dairesi
Üye Ülkeler
Azerbaycan
Kazakistan
Kırgızistan
Özbekistan
Türkiye
Gözlemci Ülkeler/Örgütler
Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti
Macaristan
Türkmenistan
Ekonomik İşbirliği Teşkilatı (EİT)
Türk Devletleri Teşkilatı'na Üye Ülkeler
İKİLİ, BÖLGESEL, ÇOKLU VE ÇOK TARAFLI TİCARET
Türk Devletleri Teşkilatı
84
Ülke : 35
Merkez : 53
Temsilci : 78
Ülke : 16
Merkez : 26
Temsilci : 39
Ülke : 1
Merkez : 2
Temsilci : 2
Ülke : 4
Merkez : 6
Temsilci : 8
Ülke : 25
Merkez : 25
Temsilci : 27
KUZEY AMERİKA
ORTA ASYA VE GÜNEY
KAFKASYA
GÜNEY AMERİKA
Ülke : 10
Merkez : 10
Temsilci : 11
Ülke : 2
Merkez : 10
Temsilci : 14
Ülke : 8
Merkez : 13
Temsilci : 18
%6
%5
%34
%4
%12
%8
%17
%1
AVRUPA
SAHRA ALTI AFRİKA AVUSTRALYA
ASYA PASİFİK
KUZEY AFRİKA
ORTA DOĞU
%13
Ülke : 12
Merkez : 21
Temsilci : 30
Hâlihazırda 113 Ülke, 166 Merkez’de (3’ü Daimi Temsilcilik) 227 Ticaret Müşaviri/Ataşesi görev yapmaktadır.
İKİLİ, BÖLGESEL, ÇOKLU VE ÇOK TARAFLI TİCARET
Ticaret Bakanlığı Yurt Dışı Teşkilatı
Kaynak bağlantısı: https://ticaret.gov.tr/data/5e18288613b8761dccd355ce/Ekonomik%20G%C3%B6r%C3%BCn%C3%BCm%202025%20May%C4%B1s.pdf
