Siyasette Sözden Önce Gelen Mesaj: Güllerin Dili
Türkiye siyasetinde bazı dönemler vardır ki liderler açıklama yapmadan konuşur. Bu konuşma kelimelerle değil, sembollerle yapılır. Son yıllarda kamuoyuna yansıyan karşılıklı gül gönderimleri bu sembolik iletişimin en dikkat çekici örneklerinden biridir.
Recep Tayyip Erdoğan ile Devlet Bahçeli arasında gerçekleşen karşılıklı jestler, sıradan bir nezaket ilişkisi olarak değerlendirilemez. Söz konusu jestler, Türk siyasal kültüründe “sembolik diplomasi” olarak adlandırılan iletişim biçiminin modern bir örneğini oluşturmaktadır.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Bahçeli’ye sağlık süreci sonrasında 101 adet gül göndermesi, kamuoyuna Cumhurbaşkanlığı kaynakları ve ulusal basın aracılığıyla yansımıştır (1–3). Bu jest, yalnızca geçmiş olsun dileği değil; siyasal süreklilik ve ittifak iradesinin dolaylı ifadesi olarak yorumlanmıştır.
İzleyen yıllarda doğum günlerinde gönderilen güller farklı bir anlam katmanı oluşturmuştur. Liderlerin birbirlerine yaşları kadar gül göndermeleri, kişisel saygı ve kurumsal nezaket vurgusu taşımaktadır (4–6). Son olarak Bahçeli’nin Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın doğum günü münasebetiyle 72 adet gül göndermesi, karşılıklı hürmetin süreklilik kazandığını göstermiştir (7).
Bahçeli tarafından gönderilen ve İslam coğrafyasını içeren harita ile Fetih Suresi ayetlerini barındıran sanat eseri niteliğindeki tablo ise sembolik mesajın ikinci katmanını oluşturur. Bu tür hediyeler, siyaset biliminde “medeniyet referanslı sembolik iletişim” kapsamında değerlendirilmektedir (8).
Türk siyasal geleneğinde semboller yeni değildir. Osmanlı döneminde sancak çıkarılması, elçi kabul merasimi veya hil’at giydirme törenleri devletin siyasal mesaj verme araçlarıydı (9). Modern dönemde ise bu rolü bazen bir ziyaret, bazen bir hitap, bazen de bir çiçek üstlenmektedir.
Bu nedenle 72, 76, 77 veya 101 gül yalnızca birer çiçek değildir.
Bunlar kamuoyuna doğrudan açıklama yapılmadan verilen; süreklilik, ittifak, karşılıklı saygı ve devlet aklı mesajlarıdır.
Siyaset biliminde liderler arası sembolik jestler “non-verbal political communication” olarak tanımlanır (10). Liderler bazen sözle konuşmaz; çünkü söz tartışma doğurur. Sembol ise kriz üretmeden mesaj verir. Türkiye’de son yıllarda görülen gül jestleri de bu iletişim biçiminin güncel örneğidir.
Sonuç olarak karşılıklı gönderilen güller, Türkiye’de siyasetin yalnızca rekabetten ibaret olmadığını; aynı zamanda devlet geleneği içinde yürüyen bir denge ve nezaket mekanizması bulunduğunu göstermektedir.
Bazen bir gül, yapılan uzun bir siyasi açıklamadan daha açık bir mesaj verebilir.
⸻
Kaynakça
1. Anadolu Ajansı, Cumhurbaşkanlığı kaynaklı haber bültenleri.
2. TRT Haber arşivleri – liderler arası ziyaret ve geçmiş olsun mesajları.
3. Ulusal basın (Hürriyet, Sabah, Milliyet) haber arşivleri.
4. Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı duyuruları.
5. MHP Basın Bürosu açıklamaları.
6. TBMM ve parti resmi internet siteleri açıklama metinleri.
7. Doğum günü tebriklerine ilişkin ajans haberleri (AA, İHA, DHA).
8. Edelman, M. The Symbolic Uses of Politics.
9. İnalcık, Halil – Osmanlı devlet merasimleri üzerine çalışmalar.
10. McNair, Brian – An Introduction to Political Communication.
⸻
Lisansüstü Araştırmacı – Stratejik Analist
Cengiz Genç
Genchaberler.com | Genchaberler.tr
