Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara’nın CBS Röportajı: Uluslararası Sisteme Yönelik Bir Hesaplaşma
Cengiz genç araştırmacı yazar
Giriş
Suriye Devlet Başkanı Ahmed eş-Şara’nın CBS kanalına verdiği röportaj, yalnızca bir diplomatik demeç değil; aynı zamanda uluslararası sisteme yöneltilmiş keskin bir hesaplaşmadır. Şara, röportajda hem “uluslararası toplumun sorumluluklarını yerine getirmediğini” vurgulamış hem de “Suriye’nin güvenli, istikrarlı ve birleşik” bir ülke olmasının küresel çıkarlarla örtüştüğünü ifade etmiştir [1]. Bu makale, eş-Şara’nın söylemini retorik, stratejik ve bölgesel açılardan çözümlemeyi amaçlamaktadır.
⸻
1. Zamanlama ve Siyasi Bağlam
Röportaj, BM Genel Kurulu haftasına denk getirilmiştir. Bu durum, Şam yönetiminin kendini yeniden meşruiyet sahnesine çıkarma çabasının bir parçasıdır. Nitekim 1967’den bu yana ilk kez bir Suriye Cumhurbaşkanı’nın BM kürsüsüne çıkacak olması, tarihsel açıdan sembolik bir kırılma noktasıdır [2]. Öte yandan ABD’nin 2025 yazında Suriye’ye yönelik yaptırımların önemli bir kısmını kaldırması da bu röportajın arka planını oluşturmuştur [3].
⸻
2. Röportajdaki Temel İddialar
2.1 Uluslararası Toplumun Başarısızlığı
Eş-Şara, “Sivilleri korumak, tutukluları serbest bırakmak ve kimyasal silah kullanımını durdurmak uluslararası toplumun görevi olmalıydı” diyerek sorumluluğu tersine çevirmiştir [4]. Bu retorik, uluslararası aktörlerin “görevini yapmadığı” tezine dayanır. Böylelikle Suriye yönetimi, kendi eylemlerini “asil” olarak tanımlarken dışarıyı “sessizlik” ile suçlamaktadır.
2.2 Yaptırımların Kaldırılması
Şara, ABD Başkanı Donald Trump’ın yaptırımları kaldırma kararını “hızlı, cesur ve tarihî” olarak nitelendirmiştir [5]. Ekonomik açıdan yaptırımların kaldırılması; ticaretin, bankacılığın ve yeniden inşa sürecinin hızlanmasına yol açabilir. Ancak bu durumun sahadaki güvenlik ve siyasi reformlarla desteklenmediği sürece kalıcı bir etki yaratması güçtür.
2.3 Mültecilerin Dönüşü
“Mülteciler artık evlerine dönebilir” ifadesi, uluslararası kamuoyuna verilmiş güçlü bir mesajdır [6]. Ancak güvenli ve onurlu dönüş için af mekanizmaları, mülkiyet haklarının korunması ve uluslararası gözlemcilerin varlığı gibi temel koşulların sağlanması gerekmektedir.
2.4 DEAŞ, İran Milisleri ve Hizbullah
Şara, röportajda “DEAŞ’a karşı savaştık, İran milislerini ve Hizbullah’ı bölgeden kovduk” demiştir [7]. Bu iddia, bölgesel dengeler açısından stratejik bir anlam taşır. Ancak sahadaki güç dağılımı dikkate alındığında, bu söylemin propaganda yönünün ağır bastığı, bağımsız kaynaklarca doğrulanmasının ise zor olduğu görülmektedir.
⸻
3. Retorik Analiz
Şara’nın söylemi üç temel strateji üzerine kuruludur:
1. Ahlaki Çerçeveleme: “Biz asil eylemleri yaptık, siz sustunuz” ifadesiyle uluslararası toplumu vicdan muhasebesine çağırmaktadır.
2. Çifte Bağlama: Yaptırımların kaldırılmasına karşı çıkanları “Suriye halkının acılarına ortak olmakla” suçlayarak karşıt pozisyonu ahlaki bir çıkmazda bırakmaktadır [4].
3. Gündem Kurma: Röportajın BM haftasına denk getirilmesi, Şam yönetiminin küresel medya döngüsünü yönlendirme çabasını ortaya koymaktadır [2].
⸻
4. Bölgesel ve Küresel Sonuçlar
• ABD ve Batı ile ilişkiler: Yaptırım gevşemesi, yeniden inşa fonlarına erişim ihtimalini artırmaktadır [3][5].
• İsrail ile güvenlik dosyası: Netanyahu’nun “görüşmelerde ilerleme var” sözleri, Şara’nın normalleşme arayışını destekler niteliktedir [8].
• Arap Dünyası: Şam yönetiminin BM sahnesine dönüşü, Arap başkentlerinde temkinli bir angajmanı güçlendirebilir.
• Türkiye açısından: Sınır güvenliği, mülteci dönüşleri ve ticari hatların yeniden açılması, Ankara için kritik başlıklar olarak öne çıkmaktadır [9].
⸻
5. Sonuç
Ahmed eş-Şara’nın CBS röportajı, yalnızca bir basın açıklaması değil; uluslararası sisteme yöneltilmiş bir meydan okumadır. Söylemin odağında meşruiyet kazanma, ekonomik nefes alma ve bölgesel normalleşme vardır. Ancak bu söylemin sahada kalıcı bir etki yaratması, bağımsız doğrulanabilirlik (tutukluların serbest bırakılması, mültecilerin güvenli dönüşü, vekil güçlerin gerçekten çekilmesi) olmadan mümkün görünmemektedir.
⸻
Kaynakça
[1] Al Jazeera, “Syrian President al-Sharaa: CBS Interview Highlights”, 2025.
[2] Reuters, “Sharaa to become first Syrian leader to attend UN meetings since 1967”, 2025.
[3] OFAC – U.S. Treasury, “Sanctions Relief for Syria”, Haziran 2025.
[4] Haberler.com, “Sharaa’s Words Before UN Summit: Why Were You Silent?”, 2025.
[5] Israel National News, “Trump took a brave step lifting sanctions”, 2025.
[6] Reuters, “Syrian President says refugees can return home”, 2025.
[7] Haber7, “Sharaa: We expelled Iran militias and Hezbollah”, 2025.
[8] Reuters, “Israel making progress on Syria pact but deal still far off”, 2025.
[9] T.C. Dışişleri Bakanlığı, “No:169, 13 Ağustos 2025 — Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani’nin ziyareti hk.”
